W wielu małych firmach „serwerownia” to półka w schowku, na której stoi router od operatora, switch z mrugającymi diodami, NAS i plątanina kabli, której nikt nie odważy się dotknąć. Działa - do pierwszego upalnego lipca albo dnia, w którym trzeba szybko znaleźć kabel do recepcji.
Dobrze przygotowana szafa rack nie musi być droga ani duża. Musi być przemyślana: postawiona w rozsądnym miejscu, chłodzona, zasilana z porządnego źródła i opisana tak, żeby ktoś inny niż jej autor był w stanie ją obsłużyć.
Gdzie postawić szafę
Lokalizacji najtrudniej się potem wycofać, bo zbiegają się w niej wszystkie kable z biura. Wyklucz miejsca, które regularnie widzimy u klientów:
- Kuchnia i łazienka - woda, para, czajnik, przecieki z instalacji.
- Miejsce pod oknem lub na słońcu - szafa nagrzewa się od słońca w ciągu dnia.
- Schowek na miotły bez wentylacji - zamknięte pomieszczenie bez wymiany powietrza to piekarnik.
- Pod rurami, przy grzejniku, w piwnicy narażonej na zalanie.
Drugie kryterium to dostęp tylko dla uprawnionych. Szafa ma być zamykana na klucz, a klucz nie wisi na gwoździu obok. Fizyczny dostęp do switcha czy routera to często pełny dostęp do sieci.
Jak powinna wyglądać cała infrastruktura w małej firmie, od łącza po stanowiska, opisaliśmy we wpisie o przykładzie poprawnej infrastruktury IT. Szafa rack jest jej sercem.
Jaka szafa: wisząca czy stojąca
Szafy rack mają standardową szerokość 19 cali, a wysokość podaje się w jednostkach U - jedno U to 44,45 mm (1,75 cala). Switch zajmuje zwykle 1U, patch panel 1U, serwer od 1U w górę.
Szafa wisząca 6-12U
Mocowana do ściany, kompaktowa, tańsza. Wystarcza, gdy w biurze masz kilkanaście-kilkadziesiąt gniazd, jeden lub dwa switche, router, patch panel i ewentualnie mały NAS. Jest płytka, więc nie zmieścisz w niej typowego serwera rackowego, a ściana musi unieść jej ciężar razem z wyposażeniem.
Szafa stojąca 22-42U
Wybór, gdy w grę wchodzi serwer, kilka switchy, większy UPS albo planujesz rozwój. Stoi na podłodze, ma zwykle zdejmowane boki i drzwi z obu stron.
Głębokość ma znaczenie
Sprzęt sieciowy (switche, patch panele, routery) jest płytki i mieści się praktycznie wszędzie. Serwery rackowe i część UPS-ów potrzebują głębokiej szafy. Zanim kupisz, sprawdź głębokość urządzeń w kartach katalogowych i dolicz miejsce z tyłu na wtyczki zasilania i zagięcie kabli.
Zostaw zapas około 30% wolnych U. Firma rośnie, dochodzi drugi switch, kontroler, rejestrator kamer. Szafę zapchaną w dniu montażu za rok będziesz wymieniać.
Chłodzenie i temperatura
Najczęściej cytowanym punktem odniesienia są wytyczne ASHRAE TC 9.9 dla sprzętu IT. Zalecany zakres temperatury powietrza na wlocie do urządzeń to 18-27°C, przy wilgotności w granicach punktu rosy od -9°C do 15°C i nie więcej niż 60% wilgotności względnej. To zakres dla serwerowni, a nie wymóg prawny - ale dobry cel także dla szafy w biurze. Konkretne urządzenia mają własne dopuszczalne warunki pracy, więc zawsze sprawdź też dokumentację producenta.
W praktyce małego biura liczą się trzy rzeczy:
- Wentylatory dachowe w szafie wyciągają ciepłe powietrze górą. Działają, pod warunkiem że w pomieszczeniu jest chłodniejsze powietrze, które da się zassać. Wentylator w zamkniętym schowku tylko miesza gorące powietrze.
- Klimatyzacja w małym pomieszczeniu - jeśli szafa stoi w osobnym pokoju z serwerem i UPS-em, latem zwykła wentylacja może nie wystarczyć. Klimatyzator dobiera się do ciepła oddawanego przez sprzęt - policz je, nie zgaduj.
- Czujnik temperatury z alertem - tani, a bardzo się przydaje. Awaria klimatyzacji w piątek po południu bez czujnika oznacza, że dowiesz się o niej w poniedziałek rano.
Zasilanie
Szafa powinna mieć osobny obwód elektryczny z własnym zabezpieczeniem. Wtedy czajnik albo farelka na tym samym gniazdku nie wyłączy Ci sieci w całym biurze.
Drugi element to UPS. Chroni nie tylko przed zanikiem prądu, ale i przed krótkimi spadkami napięcia. Ile minut podtrzymania potrzebujesz i jak to policzyć, opisaliśmy w osobnym wpisie: zasilanie awaryjne UPS - ile minut potrzebujesz.
Trzeci: listwa PDU montowana w szafie zamiast przedłużaczy z marketu. Przedłużacz wpięty w przedłużacz na dnie szafy to przepis na wyrwaną wtyczkę i przegrzane styki. PDU mocujesz na stałe, wtyczki są dostępne i opisane, a w droższych wersjach możesz zdalnie sprawdzić pobór prądu.
Układ urządzeń w szafie
Nie ma jednego jedynego słusznego układu, ale jest kilka zasad, które sprawdzają się w praktyce:
- Patch panel na górze - tu kończą się kable z gniazd w biurze.
- Organizer kabli pod patch panelem - prowadzi patchcordy poziomo, żeby nie zwisały przed urządzeniami.
- Switch bezpośrednio pod organizerem - krótkie połączenia między patch panelem a switchem.
- Router lub firewall i ewentualnie modem operatora.
- Półka, serwer lub NAS niżej - to ciężkie urządzenia, więc nie montuj ich wysoko w szafie.
- UPS na samym dole - jest najcięższy, a nisko położony środek ciężkości stabilizuje szafę.
Między grupami urządzeń zostaw po 1U wolnego miejsca lub zaślepkę. Jeśli w szafie ląduje NAS, zajrzyj też do wpisu o NAS-ie w firmie.
Okablowanie
Dla nowej instalacji w biurze sensownym minimum jest Cat6. Jeśli planujesz 10 Gb/s po miedzi na dłuższych odcinkach, wybierz Cat6A: obsługuje 10GBASE-T do 100 m, a Cat6 w zależności od warunków tylko na krótszych dystansach (do około 55 m). Jak policzyć potrzebną liczbę gniazd i portów, sprawdzisz w naszym kalkulatorze LAN.
W samej szafie najwięcej bałaganu robią patchcordy. Kilka zasad:
- Właściwa długość - patchcord 2 m tam, gdzie wystarczy 0,5 m, kończy się pętlami zwisającymi przed urządzeniami. Kup zestaw krótkich: 0,25 m, 0,5 m, 1 m.
- Kolory według funkcji - od razu widać, co jest czym.
- Opisy po obu stronach kabla - etykieta przy wtyczce w szafie i przy gnieździe w biurze.
- Numeracja gniazd = numeracja portów patch panelu - gniazdo 14 w pokoju to port 14 na patch panelu. Bez tabelki do tłumaczenia.
Przykładowa konwencja kolorów (ważne, żeby była spisana i stosowana zawsze tak samo):
niebieski stanowiska pracy (komputery, drukarki)
zielony punkty dostępowe Wi-Fi (PoE)
żółty uplinki między switchami
czerwony WAN, łącze operatora, firewall
pomarańczowy kamery i rejestrator
szary telefony VoIP
fioletowy porty zarządzania (iDRAC/iLO, mgmt)
Dokumentacja
Szafa bez dokumentacji jest uporządkowana tylko do pierwszej zmiany. Minimum, które powinno istnieć w każdej firmie:
- Schemat sieci - co jest podłączone do czego, gdzie wchodzi łącze, gdzie są switche.
- Tabela portów - port patch panelu, gniazdo, pomieszczenie, port switcha, VLAN, urządzenie.
- Adresacja IP i VLAN-y - zakresy, adresy stałe, brama, DNS, DHCP.
- Hasła do urządzeń w menedżerze haseł, nie na karteczce przyklejonej do drzwi. Jak to zorganizować, piszemy w tekście o menedżerze haseł dla firmy.
- Zdjęcia szafy po każdej zmianie - przód i tył.
Gdzie to trzymać? Wersja online (wiki, dokument w chmurze, system zgłoszeń) jako źródło prawdy oraz aktualny wydruk w szafie - w kieszeni na drzwiach albo w koszulce. Jeśli padnie sieć, dokumentacja online może być akurat niedostępna.
Brak dokumentacji to jeden z najczęstszych problemów, jakie widzimy przy przejmowaniu obsługi sieci. Więcej takich pułapek opisaliśmy w tekście o 5 błędach w infrastrukturze IT.
Porządek i serwis
Kurz to cichy wróg elektroniki: zatyka wentylatory i radiatory, a urządzenia grzeją się coraz bardziej. Jeśli szafa ma filtry na wlotach powietrza, trzeba je czyścić lub wymieniać, inaczej zamiast chronić - dławią przepływ.
Rozsądny rytm dla małego biura to przegląd raz na pół roku: sprawdzenie temperatur, wentylatorów, filtrów, stanu UPS-a i baterii, aktualizacji firmware, porządku w kablach i zgodności dokumentacji ze stanem faktycznym. W zapylonym otoczeniu częściej.
Monitoring
Szafa powinna dawać znać o problemie, zanim zauważą go użytkownicy. Minimum to:
- Czujnik temperatury (opcjonalnie wilgotności i otwarcia drzwi) z alertem mailowym lub na telefon.
- UPS podłączony do sieci - powiadomienie o przejściu na baterię i o słabnącej baterii, a przy dłuższym zaniku automatyczne, kontrolowane wyłączenie serwera i NAS-a.
- Monitoring urządzeń sieciowych - czy switch, AP i łącze działają. Przykład podejścia na sprzęcie UniFi opisaliśmy we wpisie MiniDash - monitoring UniFi po swojemu.
Najważniejsze, żeby alert trafiał do kogoś, kto na niego zareaguje.
Checklista odbioru szafy
Gdy ktoś montuje Ci szafę albo kończysz porządki, przejdź przez tę listę:
[ ] Lokalizacja: sucho, z dala od wody, słońca i źródeł ciepła
[ ] Szafa zamykana na klucz, klucz u wskazanej osoby
[ ] Zapas około 30% wolnych U
[ ] Głębokość pasuje do wszystkich urządzeń, drzwi się domykają
[ ] Wentylacja lub klimatyzacja działa, temperatura w normie
[ ] Czujnik temperatury z alertem przetestowany
[ ] Osobny obwód elektryczny, opisany w rozdzielni
[ ] UPS na dole szafy, test przejścia na baterię wykonany
[ ] Listwa PDU zamiast przedłużaczy
[ ] Ciężkie urządzenia nisko, patch panel i switch u góry
[ ] Patchcordy właściwej długości, kolory zgodne z konwencją
[ ] Kable opisane po obu stronach, numeracja gniazd = porty
[ ] Schemat sieci, tabela portów, adresacja IP/VLAN
[ ] Hasła w menedżerze haseł, nie na kartce
[ ] Zdjęcia szafy (przód i tył) w dokumentacji
[ ] Wydruk dokumentacji w szafie
[ ] Termin pierwszego przeglądu wpisany w kalendarz
Nie chcesz robić tego sam?
Projektujemy i porządkujemy szafy rack w małych i średnich firmach - w Krakowie na miejscu, a konfigurację i monitoring prowadzimy też zdalnie. Jeśli chcesz, żeby ktoś przejął sieć na stałe, zobacz administrację sieci. Jeśli najpierw chcesz wiedzieć, w jakim stanie jest Twoja infrastruktura, zacznij od audytu IT - dostaniesz listę konkretnych rzeczy do poprawy, od szafy po kopie zapasowe.